राजमा

राजमा - जून्या मायबोलीवरुन पण नव्या फोटोसहीत

लागणारा वेळ: 
१ तास
लागणारे जिन्नस: 

मूळ पाककृति इथे आहे लालूच्या सूचनेप्रमाणे इथे आणतोय. आता फोटो द्यायची सोय आहे, म्हणून फोटोही देतोय.

१) अर्धा किलो राजमा, रात्रभर भिजवून पाणी फेकून धुवून घेणे.
२) तीन/चार मोठे कांदे, अगदी बारिक चिरून.
३) तीन/चार मोठे टोमॅटो, अगदी बारिक चिरून
४) एक मध्यम बटाटा
५) एक कप सायीसकट दूध
६) तीन ते चार टिस्पून लाल तिखट
७) एक टिस्पून गरम मसाला (त्यापेक्षा, शहाजिरे, मसाला वेलचीचे दाणे, एखादीच लवंग व दालचिनी यांची ताजी भरड पूड वापरली तर जास्त चांगले.)
८) दोन तीन हिरव्या वेलच्या, सात आठ मिरी दाणे
९) साजूक तूप वा लोणी
१०) मीठ
११) हवे असतील तर लसणाचे तूकडे आणि आल्याचे लांबट तूकडे

क्रमवार पाककृती: 

१) भिजवलेला राजमा पुरेसे पाणी घालून कूकरमधे शिजवून घ्यावा, त्यातच बटाटा पण शिजवून घ्यावा.
२) तूप वा लोणी तापवून अगदी मंद आचेवर कांदा परतून घ्यावा. जितक्या मंद आचेवर कांदा परताल तितकी छान चव येते.
३) कांदा परतून झाला की त्यात कापलेला टोमॅटो टाका. आता गॅस मोठा केला तरी चालेल पण सतत परतत रहा. त्यातच वेलचीचे दाणे व मिरिदाणे टाका. वापरत असाल तर आले लसणाचे तूकडे टाका.
४) टोमॅटो शिजून तूप सुटू लागले कि त्यात शिजलेला राजमा टाका.
५) थोडा राजमा व बटाटा कुस्करुन घ्या. व त्यात मिसळा, पुरेसे पाणी टाका
६) त्यात तिखट, मीठ व दूध घाला, व नीट ढवळून घ्या.
७) जरावेळ उकळू द्या पण खाली लागू देऊ नका.
८) थोडे तूप तापवून, त्यात गरम मसाल्याची पूड टाका आणि ते राजम्यात ओता.
९) जिरा राईस किंवा पराठ्याबरोबर खा.

वाढणी/प्रमाण: 
चार जणांसाठी
अधिक टिपा: 

यासाठी कांदा परतणे फार महत्वाचे आहे. ते जमवले तर मस्त चव येते. आपल्याकडे कधीकधी राजम्याला रंग लावलेला असतो, त्यामूळे राजमा भिजत घातलेले पाणी फेकणे चांगले. ते तसे एरवीही फेकावेच.

मी राजम्याच्या जागी ताजे कोको बीन्स वापरलेत. ते जास्त चवदार असतात, आमच्याकडे असे सोललेलेच मिळतात आणि पटकन शिजतात.

तयार पदार्थ असा. सोबतीला यीस्ट वापरून केलेला घरगुति नान, आणि लिंबाचे लोणचे..
एन्जॉय..

मोती-चावल

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

राजमा - दीड कप,
तेल - ३ टेबलस्पून,
तमालपत्रे - २,
कांदे - २ मध्यम,
आले - एक इंचाचा तुकडा,
लसूण - ६-८ पाकळ्या,
लाल तिखट - २ टीस्पून,
धणेपूड - १ टेबलस्पून,
हळद - १/२ टीस्पून,
जिरेपूड - १ टीस्पून,
टोमॅटो - ३ मध्यम,
गरम मसाला पूड - १ टीस्पून,
चिरलेली कोथिंबीर - १ टेबलस्पून,
मीठ - चवीनुसार

क्रमवार पाककृती: 

माणूस हा स्वभावत: सौंदर्योपासक! ह्याच सौंदर्योपासक वृत्तीमुळे अलंकारांचा जन्म झाला. भाषेचे सौंदर्य वाढवण्यासाठीही अलंकार निर्माण केले. त्यातील एक अर्थालंकार म्हणजे "उपमा"! दोन भिन्न वस्तूंमध्ये आकार किंवा गुणधर्मांचं साधर्म्य दाखवायचं असेल तिथे "उपमा’ जन्म घेते. मग कोणी पिठल्याला फोडणीचं श्रीखंड म्हणतो, तर कोणी शेंगदाण्याला गरीबांचा बदाम म्हणतो. मिथुनला नाही का गरीबांचा अमिताभ म्हणत! ..उपमा माहात्म्य! स्मित

भरतवर्षातील उत्तरप्रदेश हा असाच उपमासौंदर्यासाठी मशहूर आहे. तिथली आबोहवाच निराली! ख़ानदानी अदब! साधं मीठ मागायचं असेल तरी अदबीनं झुकून म्हणतील," ज़नाब, जरासा रामरस दीजिये ना!" गरीबातला गरीब असेल तरी मेहमान-नवाझी के क्या कहने! मेहमानाला साधा दाल-चावल खिलवतील, पण जणुकाही राजहंसाच्या रूपाने दारी आलेल्या मेहमानाच्या मुखात मोती-चारा भरवतोय असा अंदाज़! क्या बात है!!

अशीच एक उपमालंकृत उत्तर-भारतीय पाककृती... मोती-चावल! ऊर्फ राजमा-रसमिसा, म्हणजेच‌...राजमा-भात!

मोती-चावल...! बिल्कुल आम रेसिपीचं काय पण शिंचं खंग्री बारसं केलय! ताटात नंतर काही का पडेना, पण आधी डोळ्यासमोर मोती तरळतात की नाही? स्मित दिल खूष तो पेट खूष, पेट खूष तो भेजा खूष, भेजा खूष तो दुनिया खूष! सबही भूमी गोपालकी!!

मुलाहिज़ा फर्माईये....मोती-चावल!!!

-------------------------------------------------------------------
१. पाच कप पाण्यात राजमा रात्रभर भिजत घालावा.
२. राजमा उकळीच्या पाण्यात किंवा प्रेशरकुकरमध्ये मऊ शिजवून घ्यावा. आले धुऊन सोलून बारीक चिरावे. लसूण बारीक चिरावा. टोमॅटो धुऊन चिरावेत. कांदे सोलून चिरावेत.
३. पातेल्यात तेल तापवून त्यात तमालपत्रे व चिरलेला कांदा टाकावा. कांदा सोनेरी होईस्तोवर परतावा. चिरलेले आले-लसूण टाकून मिनिटभर परतावे.
४. लाल तिखट, धणेपूड, हळद, जिरेपूड टाकून ढवळावे. चिरलेले टोमॅटो टाकून मसाल्याला तेल सुटेपर्यंत परतावे.
५. शिजवलेला राजमा व त्याचे उरलेले पाणी आणि मीठ टाकून पंधरा मिनिटे मंद आचेवर शिजू द्यावे. गरम मसालापूड टाकून चिरलेली कोथिंबीर वरून घालावी. छान मोकळ्या भाताबरोबर गरम वाढावे.

वाढणी/प्रमाण: 
३-४ जणांसाठी
अधिक टिपा: 

मी धणेपूड १ टीस्पून वापरली.

अश्या प्रकारच्या धान्य/बीन्स वगैरे उकळून शिजवण्याच्या भाज्यांमध्ये मीठ कोणत्या पायरीला घालायचे असते? प्रे.कुकरमध्ये शिजवतानाच की शेवटच्या पायरीला (वरील पायरी नं. ५) ? त्याने काय फरक पडतो? जाणकारांकडून मार्गदर्शन अपेक्षित आहे.

जरा तरी मोतीसदृश दिसावं फिदीफिदी म्हणून मी घरी होता तोच किंचित पांढुरका राजमा वापरला. तुम्ही कोणी प्रयोग केला तर नेहमीचा टपोरा काळा राजमा (काला मोती? स्मित) वापरा. त्याची चव अजून छान असते म्हणे!

उत्तर-भारतात बहुतेक घरांमध्ये मोती-चावल ही रविवार दुपारच्या जेवणासाठी पसन्दीदा फर्माईश असते.

मूळ रेसिपीपेक्षा उपोद्घात मोठा झालाय, त्याबद्दल क्षमस्व!

सर्वांचे आभार!

माहितीचा स्रोत: 
संजीव कपूर यांच्या भारतीय पाककृतींचा खजाना पुस्तकातून साभार!

गिथेरी

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

आपल्या आवडीप्रमाणे कडधान्ये. पण कडधान्ये घेताना शिजल्यावर ज्यांच्या साली मऊ पडतात अशीच घ्यावीत.
राजमा, डबल बीन्स, बटर बीन्स, मका, काबुली चणे, लाल चवळी, पांढरी चवळी, बीन्सचे अनेक प्रकार परदेशात उपलब्ध असतात फावा बीन्स, कोको बीन्स त्यापैकी आपल्याला आवडतील ती घ्यावी.
चवीप्रमाणे मीठ आणि मिरपूड.
बेसिक कृतीत एवढेच घटक लागतात.
चव वाढवण्यासाठी, हिंग, जिरे, ओवा, लसूण, कापलेला लाल किंवा हिरवा कोबी, सेलरी, साजूक तूप
लोणी, आल्याचा किस, टोमॅटो सॉस, बीट, लिंबू रस वगैरे.
सोबत घेण्यासाठी टोष्ट

क्रमवार पाककृती: 

आपल्याला आवडतील ती सर्व कडधान्ये घ्यावीत. ती रात्रभर भिजत घालावीत. मग मीठ घालून उकडून घ्यावीत. गळतील एवढी उकडू नयेत. आकार राहिला पाहिजे.
पण त्यातले पाणी पूर्ण काढू नये. काबुली चणे आणि डबल बीन्स वापरले तर पाणी आपोआप दाट होते. मग सगळे मिश्रण परत गरम करावे व त्यात ताजी मिरपूड घालावी. शक्यतो तिखट नकोच.
हळद हिंग वापरायचे असेल तर यावेळी घालावे.
जिरे वा ओवा वापरायचा असेल तर तो कोरडा गरम करुन, जरा भरड पूड करुन वापरावा.
लसूण कच्चाच बारीक करून घ्यावा.
तूप वा लोणी वापरायचे असेल तर वरुन घ्यावे.
बीट वापरायचे असेल तर ते उकडून, किसून वापरावे.
कोबी बारीक कापून कच्चाच घ्यावा. सेलरी कापून घ्यावी.
लिंबू वरुन पिळावे, टोमॅटो सॉस वरुन घ्यावा.
यापैकी आपल्याला आवडतील ते पदार्थ घ्यावेत. (सगळेच नाहीत)
सोबत ब्रेड टोष्ट करुन घ्यावा.
सकाळच्या थंडीत हा प्रकार खाऊन बघाच. अगदी उत्साह संचारतो अंगात.
यात अंडे पण वापरत येईल, मिश्रण शिजत असतानाच वरुन अंडे फोडून टाकावे.

वाढणी/प्रमाण: 
घटक किती घ्याल त्यावर अवलंबून
अधिक टिपा: 

मायबोलीकर थंड च्या, खास फर्माईशीवरुन...

गिथेरी हा शब्द खास केनयाचा. मका आणि इथला खास राजमा, रात्रभर शिजवून हा करतात. त्यात मीठाशिवाय बाकी काहीच लागत नाही.
असाच एक प्रकार आपल्याकडे हिमाचल प्रदेशात करतात असे ऐकले आहे. त्याला रास, असा शब्द आहे असेही मित्राने सांगितल्यासारखे आठवतेय. पण त्यासाठी शिजलेली कडधान्य घोटून घेतात.
राजमा बरोबर बाकीचे कडधान्य शिजवले तर सगळ्याचाच रंग लाल होतो.लाल राजमा, पांढरा वा पिवळा मका, पांढरे बटर बीन्स वेगवेगळे शिजवले तर आणखी छान.
ज्यांची साल शिजल्यावरची कडकच राहते, असे साधे चणे, पावटे वगैरे घेऊ नयेत.

माहितीचा स्रोत: 
गिथेरीवर केलेले प्रयोग

व्हेजिटेरिअन चिली

लागणारा वेळ: 
४० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१ सिमला मिरची मोठे तुकडे चिरून
१ मोठा कांदा जाड चिरून
६ मोठे टोमॅटो चिरून / ३ कॅन diced टोमॅटोचे कॅन
३ वाट्या राजमा रात्रभर भिजवून वाफवून / २ कॅन Dark Red Beans
१ छोटा कॅन Bush चिली स्टार्टर बीन / १ पाकिट चिली McCormick मसाला
४ लवंगा
४ तमालपत्रे
२ पॅटी Boca burger / 2 slabs Tofu
दालचिनी तुकडा चवीपुरता
वरून घालायला
किसलेले चीज
सावर क्रीम/लोणी

क्रमवार पाककृती: 

कॅन राजमा वापरणार असल्यास चिली आयत्यावेळेसही करता येते. एका मोठ्या भांड्यात थोडे तेल घालून जरासे तापले की लवंगा, तमालपत्र आणि दालचिनी परतून घ्यावे. कांदा फोडी टाकून परतून मग सिमला मिरचीचे तुकडे टाकावे व २-३ मिनिटे मंद आचेवर झाकण ठेवून वाफवावे.
चिरलेले टोमेटो घालून आच वाढवावी. जरा खदखदायला लागल्यावर बोका बर्गर वा टोफू घालावे व झाकण ठेवून पाच मिनिटे शिजू द्यावे. चिली स्टार्टर व राजमाचे दाणे घालून आच कमी करून १०-१५ मिनिटे शिजवावे.
खायला घेताना किसलेले चीज व सावर क्रीम वरून आवडीप्रमाणे पेरावे. चिलीबरोबर टॉर्टिया चिप्स खातात, किंवा नुसते सूपसारखेही खायची पद्धत आहे.

वाढणी/प्रमाण: 
६ लोकांसाठी
अधिक टिपा: 

चिली स्टार्टर मधे Mild/Medium/Hot मसाले मिळतात. आपापल्या कुवतीप्रमाणे तिखट वापरावे. माझी मुले बर्‍यापैकी तिखट खात असल्याने मी Medilum वापरते. मुले डब्यातही चिली न्यायला तयार असतात (थंड झाली तरी). मी नेहमीच वरील प्रमाणात बनवून उरलेली फ्रीज करते. त्याने ती जास्त मुरते. जितकी जास्त मुरते, तितकी अधिक चांगली लागते. Superbowl पार्टीच्या वेळेस ही हमखास लागतेच.
मांसाहारी करायची असल्यास बोका बर्गर वा टोफूच्या ऐवजी बीफ वा तत्सम काही घालतात.

माहितीचा स्रोत: 
मी - ट्रायल अँड एरर