एखादं अनपेक्षित आंदण मिळताना होतो तितकाच आनंद असंच एखादं देताना पण होतो.
कुणाला तरी ते मिळाल्यावर होणार्‍या आनंदामुळं कदाचित त्यापेक्षा जास्तच खरंतर.
जसजसं वय वाढतं तसं मग या आनंदसोहळ्यात व्यवहारीपणा येत जातो. त्यांनी इतक्याचं दिलं होतं मग आपण पण..
वगैरे गोष्टी चूक असतील असं म्हणायचं नाही मला पण मग त्यातून गम्मत निघून जाऊन उरतं केवळ करून टाकण्याचं
कर्म. मग घेणार्‍याचा किंवा आपला कुणाचाच चॉईस महत्वाचा नसतो. मागचा रेफरन्स घेऊन आपली फूटपट्टी लाऊन जे
उत्तर येतं ते बॉक्समधे ठेऊन छानशा कागदात गुंडाळून वर शुभेच्छा पत्र चिकटवून ते कुणाच्या तरी हातातून
माळ्यावर किंवा परस्पर दुसर्‍या कुठल्या तरी हातात पोचतं.
बरं या भेटी घ्यायला पैसा फार लागतो असं नाही. ज्याला द्यायची त्याची आवड महत्वाची.
परवा ऑफिसातून येताना सोसायटीच्या आवारातल्या बेंचवर थोडा वेळ टेकून मैत्रिणींशी गप्पा मारत होते. अशा वेळच्या
ड्रेस, दागिने, फुटवेयर, रेसिप्या या अति रसाळ गप्पांमधे सहज मैत्रिणीच्या हाताकडं लक्ष गेलं. किती सुंदर बांगडी
आहे गं? कुठून आणलीस? म्हटल्यावर त्याकडं दुर्लक्ष करून अगं मी माहेरी जाऊन आले ते विचार की म्हणून तिनं विषय
बदलला. मी पण विसरले गप्पांच्या नादात. निघायला उठले तर सहज हात हातात घेत सखीनं बांगडी माझ्या हातात
सारली. मी बोलायच्या आत म्हणाली आपण दोन कुठं घालतो गं? असू दे एक तुझ्याकडं एक माझ्याकडं.
आता या बांगडीला किती जपू?
माणूस वयानं कितीही मोठा झाला तरी एखादं आंदण त्याला हवंसं वाटतंच. फक्त भौतिक भेटींची ओढ कमी झाली की
माणसांच्या आणि 'त्या' च्या भेटींची गोडी लागते. एखादं दूर रहाणारं नातवंड अचानक आलं, जुन्या वाड्यात रहाणारे
शेजारी भेटले(तेंव्हा नळावरच्या पाण्यावरून लढाया आणि तह होत असले तरी) की काय उल्हास येतो. इतकं छान सरप्राईझ
काय असणार पल्याड दृष्टी लागलेल्याला?
हेच लहानपणी वस्तूची किम्मत वगैरे समजत नसते. तेंव्हा फक्त आपल्यासाठी काहीतरी आणलंय हेच खूप असतं.
ते लहान जीव घरातलं, मोठ्यांच्या आयुष्यातलं आपलं अस्तित्व किती महत्वाचं ते त्यावरून जोखत असतील बहुधा.
तुझ्यासाठी गम्मत आणलीय म्हटलं की गम्मत काय हे कळण्यापूर्वीच डोळे कसे चमकतात पाहिलंत?
अर्थात ती आणली एवढंच महत्वाचं. पाच मिनीटात त्यातलं स्वारस्य संपलं तर आश्चर्य काय? त्यांची दुनियाच
क्षणाक्षणाला बदलणारी. बदलत नाहीत ते बंध, वस्तू क्षणभंगूर.
वाढदिवस तर अशा भेटी गोळा करायचा हक्काचा दिवस.
लहानपणी मत्रिणींचे वाढदिवस म्हणजे ठरलेलं बजेट असायचं. ते सगळ्यांना माहितही असायचं.
मग ज्या दिवशी पार्टी असेल त्या दिवशीच खरेदी व्हायची. शक्यतो त्या बजेटमधे कानातली बसायची. त्यावेळी
'खड्याचे कानातले' ही फार मानाची गिफ्ट असायची. खास मैत्रिणींचं बजेट थोडं जास्त असल्यामुळं खड्यांचा सेट
हे अजून भारी. मग कुठल्याही समारंभात तो सेट म्याच होतोय की नाही हे न पहाताच घालायची हौस असायची.
(आता विचार केला की वाटतं तो तसला जास्तच चमकणारा खड्यांचा सेट फ्रॉक, स्कर्ट, शरारा,मॅक्सी(कुठल्याही रंगाचे)
यापैकी कशावरही घातल्यावर चांगलंच ध्यान दिसत असणार. )
एका मैत्रिणीच्या वाढदिवसाला तर तिच्या आईनं तिच्या सगळ्या गिफ्ट्स टेबलवर रुखवत मांडावा तशा
मांडलेल्या. ते पाहून तेंव्हा आम्हाला हसू आवरलं नव्हतं.
पण आई आणि पपा आणि त्यांच्या मित्रमैत्रिणींकडून मात्र कधी कंपास बॉक्स, रंगपेट्या आणि बहुतेकदा पुस्तकं मिळणं
ठरलेलं. आणि ते आवडायचंही. जादूचा घोडा, हिमगौरी वगैरे नावं उच्चारली तरी अजून ते राक्षसाचे महाल,
राजकन्येची गच्ची(की ग्यालरी?) किंवा जंगलातली टेबलावर भरगच्च फळफळावळ असलेली झोपडी अशी
काळीपांढरी चित्रं लक्ख आठवतात. मग पुढं कुतुहल वगैरेंसारखी शास्त्रीय गमतीजमतीवरची,
रशियन प्रदर्शनातली सुरेख गुळगुळीत बांधणीची रशियन लोककथा, परिकथांची पुस्तकं पण मिळालेली
आठवतात.
आज आमच्या बबूकडं अट्ठावीस कुत्री आणि त्रेचाळीस टेडी बियर्स आहेत असली वाक्यं ऐकली आणि त्यातल्या एकाकडंही
ढुंकून न पहाणारं पोर पाहिलं की आपल्यावेळी एकूणच भेटींचं किती अप्रूप होतं हे आठवतं.
आणि अशा गोष्टी पानं गळली, खडे पडले, हात तुटले,टक्कल पडलं(शेवटचे दोन बाहुल्यांबद्दलचे आहेत मालकांबद्दलचे नाहीत)
तरी जास्त जास्तच मौल्यवान होत जायच्या.
वय वाढायला लागलं तसं ज्याला द्यायचं त्याला बरेच दिवसांपासून एखादी गोष्ट घ्यायची मनात आहे का याचे विचार
करून वस्तू ठरायला लागल्या. त्याबरोबर ग्रीटींग्स आली. फुलं आली. सर्प्राईज पार्ट्या आल्या. पसारा आणि खर्च वाढत गेला
तसा मग काही वर्षांनी ओसरत पण गेला.
नाती आवडीतून कर्तव्यात आली आणि भेटवस्तूही.
ब्लाऊज पीस आणि आहेराच्या साड्या हे तर एक स्वतंत्र प्रकरण आहे आणि एका मोठ्या मार्केटींग रॅकेटचा भाग आहे.
त्या साड्या आणि त्या पीसेसचे ब्लाऊज शिवून कुणी वापरलेले मला माहित नाहीत. ते तसेच कुठेतरी ठेऊन मग लागेल तेंव्हा
इतरांचा गळ्यात मारले जातात गरजेप्रमणं.
आजही मी दूरच्या का होईना समारभाला साडी, लेमन सेट, वॉलक्लॉक किंवा कुठलंही सौंदर्य नसलेले शोपीस असल्या
वस्तू देणं टाळते. माणसं या वस्तू का देतात हे जसं मला आजवर कळलं नाही तसंच लेमन सेट नक्की कोण वापरतं
हेही.
तरीही कुणीतरी आपल्याला डोक्यात ठेवून स्वतःचा मूल्यवान पैसा आणि अमूल्य वेळ खर्च करून काहीतरी आणतंय यात सगळं
भरून निघतं. गिफ्ट रॅप उघडणार्‍या प्रत्येक माणसाचं वय सारखंच असतं.
आणि पावती मिळते ती त्या वस्तूच्या किमतीची नव्हे तर आपण हवेसे आहोत या जाणिवेची.

आणि अशा हव्याशा वाटणार्‍या भेटीत ही भेट कशी विसरता येईल?

गालांवर जी लाली चढली,
ओठांवरही उडे जराशी.
काय दिले अन त्याने आंदण,
सखी कुजबुजे कानापाशी.