बखर - पाककृती

May 23rd, 2012

खोबर्‍याची वडी

लागणारा वेळ: 
४० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१ वाटी खोवलेले खोबरे.
१.५ वाटी साखर.
वेलदोदोडा पावडर चवीपुरती

क्रमवार पाककृती: 

१. खोवलेले खोबरे व साखर तासभर एकत्र करुन ठेवा.
२. यात वेलदोडा पावडर घालून मंद आचेवर शिजवत ठेवा.
३. साधारण कोरडे होईपर्यंत शिजवा.
४. एक किंवा दोन ताटांना तूप लावून हे मिश्रण त्यावर पसरवा.
५. थोडे गार झाल्यावर सुरीने वड्या पाडा.

वाढणी/प्रमाण: 
आवडली तर लगेच फस्त होईल.
अधिक टिपा: 

मिश्रण शिजवताना त्यात रंग येण्यासाठी गाजर, बीट किसून घालता येईल किंवा आमरस घालून सुद्धा छान चव येते.
आई काहीच न घालता या वड्या इतक्या सुंदर करते, आजपर्यंत मी एकदाही विकतची वडीची चव इतकी छान बघितलेली नाही. साधी आणि चवदार

माहितीचा स्रोत: 
आई

May 22nd

भोकराचे लोणचे

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

पाव किलो भोकरे
१ मध्यम आकाराची कैरी
२ चमचे लाल तिखट
३ चमचे मिठ
दिड चमचे मेथी
७-८ चमचे मोहरी पूड
३ चमचे हळद
१/२ छोटा चमचा हिंग
२ मोठ्या पळ्या तेल फोडणीसाठी

क्रमवार पाककृती: 

ही अशी आधी झाडावर लटकलेली कच्ची भोकरे काढून घ्या. हाहा

* भोकरे व कैरी स्वच्छ धुवून पुसुन घ्यावीत. आता कैरीच्या फोडी कराव्यात. भोकरांचे सुरीने कापून दोन भाग करा.

हे मला शिंपल्यातल्या मोत्यासारख वाटत आहे स्मित (कैच्याकै, मला काय वाटेल त्याचा भरवसा नाही हाहा)

* एका भागातली बी काढून टाका. हे खुप किचकट काम आहे. कारण बी इतकी चिकट असते. की आपली बोटे चिकट होतात. पण आपल्यामध्ये चिकाटी असू द्या. हाहा

आता हात धुवताना कसोटी असते. २-३ वेळा साबण लावून हात धुतल्यावर एकदाचा चिकटपणा जातो.
मसाला तयार करायला घ्या. १ चमचा तेलावर मेथी तळून घ्या. गार करा व मिक्सरमध्ये पुड करा. मस्त वास येतो. (ही खटपट करायची नसेल तर सरळ मेथी पूड आणा पण चवीत थोडा फरक पडतो.)

आता मोहरीची डाळ सोडून बाकीचे जिन्नस म्हणजे हळद, मिठ, मिरची पूड हिंग एकत्र करा.

फोडणीसाठी तेल गरम करत ठेवा चांगले गरम झाले की गॅस बंद करून भांडे खाली उतरवा आणि मग त्यात मोहरीची डाळ टाका म्हणजे ती जळणार नाही.

ही फोडणी थंड होऊ द्या. एकत्र केलेला मसाला आणि फोडणी एकत्र करून घ्या.

हा मसाला फिडींमध्ये चांगला मिसळा.

एका काचेच्या बरणीत हे लोणचे भरून ठेवा. जास्त दिवस ठेवायचे असेल तर अजुन १-२ पळ्या तेल गरम करून फोडी बुडे पर्यंत बरणीत ओता म्हणजे बुरशी चढत नाही.

हेहे झाले लोणचे तयार ७-८ दिवसांनी मुरेल मग खायला घ्या.

वाढणी/प्रमाण: 
लोणच्याच्या बाबतीत सांगणे कठीण.
अधिक टिपा: 

कैरी नाही टाकली तरी चालते पण कैरी मुळे खार चांगला होतो.

फोडणी द्यायची पद्धत वेगवेगळीही असते. कुणी हिंग, मोहरी डाळ हळद व मेथीपुडही टाकतात फोडणीत.

मसाल्याचा खटाटोप करायचा नसेल तर रेडीमेड आणला तरी चालेल पण त्यात बनवलेल्या चवीची मजा नसते.

इतर लोणची :
पारंपारीक पद्धतीने आंब्याचे लोणचे - http://www.maayboli.com/node/25660
चिंचेच्या रसातील मिरचीचे लोणचे - http://www.maayboli.com/node/29204

माहितीचा स्रोत: 
पुस्तकी ज्ञान

May 20th

पोपट

लागणारा वेळ: 
१० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

लाल ओली मिरची १० ते १२ , लसूण, मीठ लिंबू , मोहरी तेल

क्रमवार पाककृती: 

एकदम लाल भडक ओली मिरची आणि लसूण मिक्सर मधून बारीक करून घ्यावे
त्यात हवी असेल तर जिरे पावडर टाका मीठ आणि लिंबू पिळून घ्या

आता कडकडीत तेला मध्ये मोहरी फोडणी टाकून त्यावर ओता.
फ्रीज शिवाय सुद्धा ३ -४ दिवस टिकतो , उलट जसा शिळा होईल तसा छान लागतो

अधिक टिपा: 

ह्याच्या रंग पोपटाच्या चोचीप्रमाणे लाल दिसतो म्हणून ह्याला पोपट म्हणत असावेत बहुतेक , पण चव एकदम मस्त !!! स्मित

pot-puja.blogspot.com

डाळमिरची

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

तूर डाळ ( १/४ वाटी ) , मिरची १2-15 , कडीपत्ता , कोथिंबीर, लसूण खोबरे मीठ लिंबू

क्रमवार पाककृती: 

१. तूर डाळ भिजवत ठेवावी
२. मिरची चे बारीक तुकडे करून घ्यावे आणि थोड्या तेलावर जिरे, हिंग,कडीपत्ता ,लसूण खोबरे फोडणी टाकून मिरची परतून घ्यावी
३. भिजलेली डाळ त्यात घालून, वरून लिंबू पिळावे आणि मिरची शिजली जाईपर्यंत गरम करावे....

अधिक टिपा: 

झणझणीत डाळ मिरचू ताज्या / शिळ्या भाकरी बरोबर खूप छान लागतो...

http://pot-puja.blogspot.com/

महाद्या - फ़ोटोसह

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

खरं तर या मराठमोळ्या पाककृतीबद्दल, मला तितकिशी खात्री नाही. पण इथे मात्र खात्रीशीर कृती
मिळणार, याची खात्री आहे.

शेवटी इथे मिळवून दिली वाचकांनी स्मित http://www.maayboli.com/node/10922
जास्त खमंग आहे ती, हि त्यामानाने सोपी आहे !! नाव लिहिण्यात माझी चूक होत होती.

या पदार्थाचा उल्लेख मी डॉ. डहाणुकरांच्या एका लेखात वाचला होता. मग मायबोलीवर थोडीफ़ार
चर्चा पण झाली होती. जंगली जयगडाच्या बीबी वर त्याची परत आठवण निघाली.

लेखात वर्णन केल्याप्रमाणे, मी दोन चार वेळा केलाही होता. पण यातले नेमके घटक आणि
कृती, इथे कुणीतरी देईलच. (नेटवर हा प्रकार नाही. मराठी पदार्थ वर होती, पण आता ती
साईट बंद आहे.)

१) एक वाटी भाजून सोललेले शेंगदाणे
२) एक कांदा
३) २/३ लाल मिरच्या
४) एक टिस्पून जिरे
५) एक टेबलस्पून तेल
६) मीठ

हळद, हिंग, चिंच वगैरे वापरतात का ? ते जाणून घ्यायचे आहे.

क्रमवार पाककृती: 

१) कांदा बारीक कापून घ्या.
२) मिरच्यांचे तूकडे करा
३) दाणे पाणी घालून आवडीप्रमाणे जाड्सर किंवा बारीक वाटून घ्या
४) तेल तापवून त्यात जिरे व मिरच्यांची फ़ोडणी करा
५) त्यात कांदा परतून घ्या
६) मग दाण्याचे वाटण व मीठ टाकून उकळा, जरा घट्ट्सर होऊ द्या.
७) भाकरीबरोबर खा.

वाढणी/प्रमाण: 
दोन जणांसाठी
अधिक टिपा: 

या पद्धतीने केल्यावरदेखील तो फ़ार खमंग होतो. आमच्याकडे भाजून सोललेले दाणे
तयारच मिळतात. यापेक्षा आणखी काही घटक, मला आवश्यक वाटले नाहीत.
फ़ोटोत, सोबत मिस्सी रोटी आहे. हे दोन्ही एकत्र मस्तच लागतात.

माहितीचा स्रोत: 
वर लिहिल्याप्रमाणे

May 18th

आम्रमाधुरी

लागणारा वेळ: 
२० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

दोन मध्यम कैर्‍या, साखर, दूध, केशर वेलची सिरप.

क्रमवार पाककृती: 

आपण पन्ह्यासाठी जश्या कैर्‍या उकडून घेतो तश्या घ्यायच्या. गर गार झाला कि स्टीलच्या चाळणीत घालून किंवा मिक्सर मध्ये घालून एकजीव करायचा. मग त्यात चवीप्रमाणे साखर व लागेल तसे दूध घालायचे, दोन मध्यम कैर्‍या असल्यास साधारण दीड कप लागेल. सर्व मिसळून मग केशर वेलची सिरप किंवा केशराच्या काड्या दुधात खलून घालायच्या. फ्रिज मध्ये ठेवून गार करून सर्व्ह करायचे.

वाढणी/प्रमाण: 
तीन माणसांसाठी.
अधिक टिपा: 

मी वाटीत घालून चमच्यानेच खाल्ली. पण माझ्यामते मार्टीनी ग्लास मध्ये घालून वर एक व्हिप्ड क्रीमचे फूल व हापूस आंब्याची एक फोड, एक पुदिन्याचे पान अशी सजावट करूनही पाहुण्यांना वाढता येइल. अगदी साधा पदार्थ आहे. पूअर मॅन्स श्रीखंड!

माहितीचा स्रोत: 
काकू, वहिनी

कोकम फळाचे /रातांबे [आमसुल]सरबत.

लागणारा वेळ: 
४० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

आमसुलाची फळे [कोकम] ३० नग.
साखर ४ वाट्या भरुन.
रुंद तोंडाची काचेची बरणी.

क्रमवार पाककृती: 

हे नैसर्गिक सरबत सहज सोपे आहे.यासाठी चा वेळ हा प्रत्यक्ष कृति चा आहे.त्यानंतर ७-८ दिवस उन्हात बरणी ठेवायची आहे.भरपुर रस सुटला कि सरबत तयार.
आमसुलाची फळे धुवुन पुसुन घ्यावी.
मधुन चिरुन प्रत्येकी एकाच्या दोन फोडी कराव्या.
फळ गोल आकाराचे असते त्यामुळे वाटी च्या आकाराच्या सर्व फोडी होतील.
फोडी करतानाच मधल्या बिया काढुन घ्याव्या.
आता प्रत्येक वाटीत मावेल इतकी साखर भरुन सर्व फोडी भरुन घ्याव्या व बरणीत अलगद एकावर एक जमवा.जर साखर उरली तर ती बरणीत वर पसरुन टाका .
kokam -1.JPG
रोज उन्हात ठेवा.साखर रसाबरोबर विरघळुन "आमसुलाचे सरबत /कोकम सरबत" तयार साखर भरल्यावर अगदी अर्ध्या तासातच बरणीत सुंदर रंगाचा रस सुटलेला दिसतो.
मी काल रात्री केले आहे व आज फोटो काढला आहे.
kokam -2.JPG
७ ते ८ दिवसांनी यातील फोडी मोडणार नाहीत अशा रितीने अलगद पिळुन काढायच्या त्यावर मीठ घालुन त्या वाळवायच्या कि आमटीत/भाजीत घालायला ,आमसुलाची चटणी करायला आमसुले तयार होतील.
हा तयार रस एक भाग व थंडगार पाणी तीन भाग किंचित मिठ घालुन सरबताचा आस्वाद घ्या.

अधिक टिपा: 

साखर विरघळायला साधारण ८ दिवस तरी लागतात.
उन्हात ठेवले तर साखर लौकर विरघळते.

माहितीचा स्रोत: 
आई.

May 17th

कैरी-भोपळा सूप

लागणारा वेळ: 
३० मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

१ कप तांबड्या भोपळ्याच्या फोडी
१ कप कैरीच्या फोडी
१ लाल सुकी मिरची
१ चमचा मोहरी-जिरे
थोडा हिंग
साखर (ऐच्छिक)
मीठ
कडिपत्ता
कोथिंबीर
१ चमचा तेल
पाणी

क्रमवार पाककृती: 

- भोपळा आणि कैरी कुकरच्या डब्यात ठेवून त्या बुडतील इतके पाणी डब्यात घालावे.
- कुकरमध्ये ठेवून एक शिटी होऊ द्यावी.
- वाफ गेल्यावर बाहेर काढून त्यातल्या सर्व कैरीच्या फोडी आणि थोड्या भोपळ्याच्या फोडी त्यातलेच पाणी वापरुन ब्लेन्डरमध्ये वाटाव्या. मिश्रण स्मूथ करावे.
- उरलेले पाणी आणि भोपळ्याच्या फोडी या मिश्रणात घालाव्यात. गरज वाटल्यास अजून थोडे पाणी घालावे.
- चवीपुरते मीठ (गरज पडल्यास साखर) घालावे.
- तेलाची हिंग, जिरे, मोहरी, सुकी मिरची, कडिपत्ता घालून फोडणी करावी आणि सूपवर ओतावी.
- एक उकळी आणावी.
- वरुन कोथिंबीर घालून गरम सर्व्ह करावे.
- सूप म्हणून प्यायचे असल्यास क्रीम, सावर क्रीम आवडीनुसार घालू शकता.

kbsoup.jpg

kbsoup2.jpg

वाढणी/प्रमाण: 
२-३ जणांना पुरेल
अधिक टिपा: 

हे सूप म्हणून नुसतेच पिता येईल किंवा भातावर कढीसारखे घेता येईल.

माहितीचा स्रोत: 
मी. सखुबत्ता व तत्सम लोणच्यासाठी नापास झालेली मऊ कैरी आणि उरलेला भोपळा.

सुशीला

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

चुरमुरे
पंढरपुरी डाळ्यांचां कुट
कांदा उभा चिरुन
कडिपत्ता, लिंबु, कोथिंबीर
तेल, मीठ, साखर, हळद, तिखट

क्रमवार पाककृती: 

एक मोठ भांड घेऊन त्यात चुरमुरे घ्यावेत आणि सगळे चुरमुरे व्यवस्थित बुडतिल एवढे त्यात पाणी टाकुन भिजवायला ठेवावेत.
लगेच तेल कढई/पॅन मधे तापवत ठेववे. तेल तापल्यावर, मोहरी, जीरे, कडिपत्ता, हिंग, कांदा टाकुन परतुन घ्यावे. कांदा ब्राऊन झाल्यावर हळद, तिखट घालुन परतुन घ्यावे. त्यानंतर पाण्यातील चुरमुरे घट्ट पिळुन फोडणीत टाकावे. नंतर डाळ्याचा कुट, मीठ, सा़खर, लिंबु पिळुन एक बाफ काढावी.

वरतुन कोथिंबीर घालुन गरम गरम सुशीला गट्टम करावा.

वाढणी/प्रमाण: 
खाण्यावर
अधिक टिपा: 

जर थोडा जास्त वेळ गॅसवर ठेवला तर बुडाला लागलेला सुशीला खायला अजुन मजा येते.

माहितीचा स्रोत: 
आई

May 15th

कैरीची कढी

लागणारा वेळ: 
१५ मिनिटे
लागणारे जिन्नस: 

कैरी १
हिरव्या मिरच्या २
नारळाचे दूध १ कप
मोहरी, हिंग्,मेथ्या,तेल फोडणीसाठी
मीठ
तांद्ळाचे पीठ १ चमचा
साखर अर्धा चमचा

क्रमवार पाककृती: 

कैरीचे मोठे तुकडे करावे. मिरची उभी चिरून घ्यावी. तेलात हिंग, मोहरी व ३ -४ मेथ्या घालून फोडणी करावी.त्यात कैरीचे तुकडे व मिरची घालावी. थोडेसे परतून मग त्यात हळद घालावी. थोडेसे पाणी घालावे व कैरी शिजू द्यावी. नंतर थोड्याश्या पाण्यात तांद्ळाचे पीठ घोळवून ते नारळाच्या दुधात घालावे व हे सर्व मिश्रण कैरीत टाकावे. मीठ व साखर घालून उकळी आणावी.

वाढणी/प्रमाण: 
२ व्यक्ती
माहितीचा स्रोत: 
कौटुंबिक